पुजा लम्साल । पश्चिम नवलपरासीमा पहिलो पटक सामुदायिक वनले वन सम्बद्र्धन प्रणालीमा आधारित कटान कार्यक्रम सुरु गरेको छ । ३ वर्ष अगाडी केही सामुदायिक वनमा यो कार्यकम लागु भएको भए पनि वन ऐन परिमार्जित भए पछि वन सम्र्वर्धन प्रणाली कार्यविधि २०७९ अनुसार पहिलो पटक जिल्लामा मूलपानी सामुदायीक वन उपभोक्ता समुह सुनवलले वन सम्बद्र्धन प्रणालीमा आधारित कटान कार्यक्रम सुरु गरेको हो ।
कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख भगौति यादवले हरेक क्षेत्रबाट संरक्षणलाई जोड्यौ भने वनबाट धेरै लाभ लिन सकिने बताउनुभयो । वनसंगका विभिन्न कारोवार र कार्यहरुलाई पारर्दशि रुपमा काम गर्दा लाभान्वित हुने बताउदै उहाले नियम तथा कानुनहरुको पालना गर्दै वन संवद्र्धन प्रणालीमा आधारित वन व्यवस्थापन गर्ने हामी सम्पुणर्को दायित्व रहेको बताउनुभयो ।
कार्यक्रममा सुनवल वडा नं ४ का वडाध्यक्ष बाल कृष्ण पङ्गेनी, प्रमुख जिल्ला अधिकारी विश्व प्रकाश अर्याल, प्रदेश सचिव होम बहादुर पुन , डिभिजनल प्रमुख महेन्द्र राज वाग्ले लगातयले बैज्ञानिक वन व्यवस्थापनलाई आत्मसाथ गर्दै वनलाई प्रयोग मात्र नभई उपयोग र संरक्षण गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो ।
लुम्विनी प्रदेश सरकारले वन ऐन २०७८ र नियमावली २०७९ अनुसार तथा वन सम्वर्धन प्रणालीमा कार्यविधि २०७९ लाई मार्गदर्शन गरी सामुदायिक वन अगाडी बढेको मूलपानी सामुदायीक वन उपभोक्ता समुहका अध्यक्ष यज्ञ प्रसाद पाण्डेले बताउनुभयो । उहाले संवर्धन प्रणाली अनुसार धोद्रो, बुढो रुखहरु काटेर नया रुखहरुलाई जेनेरेसन गराएर र कार्यविधिले निर्दिष्ट गरे अनुसार काम अगाडी बढाएको बताउनुभयो । वन सम्बद्र्धन प्रणाली लागु भएका सामुदायिक वनमा मात्र यो कार्यक्रम लागु हुने उहाको भनाई छ ।
पुराना र काम नलाग्ने रुखहरु काटेर उपभोक्ताहरुलाई उपभोग गर्न र विक्रि वितरण गरी राजश्व आम्दानी गर्ने तथा नया विरुवाहरुलाई उमार्नेका लागी वैज्ञानिक वन रहेको र यसले वनको दिगो विकास सम्भव रहेको तथा यस भित्र काटछाट, एक्लाउने, पत्लाउने, थिनिगं लगायतका कार्य गरिने अध्यक्ष पाण्डेले बताउनुभयो ।
वैज्ञानिक वन व्यवस्थापनले काठ दाउरा सहज तरिकाले प्राप्त गरेको ,राजश्व बृद्धि, रोजगारी, महिला शशक्तिकरणका कार्य भएको बताउदै उहाले वन नियमावलीलाई मिचेर जथाभावि रुपमा रुख काटेको भए त्यसो गर्न नहुने बताउनुभयो ।
हरेक वर्ष योजना अनुसार काट्ने रुख, काट्ने क्षेत्रफल, किटान गरेर जिपियस लिएर र वन कार्यालयबाट स्विकृति लिएर मात्र व्यवस्थित रुपले काट्न पाईने अध्यक्ष पाण्डेले बताउनुभयो । वन नियमावली अनुसार कार्ययोजना अनुसार पारदर्शी हिसावले काम गर्नुपर्ने उहाको भनाई छ ।
वनले आफ्नो आम्दानीको करिव ४० प्रतिशत वन सम्र्वधन र व्यवस्थापन तथा अरु गरिवी निवारण, आयआर्जन बृद्धि, सामािजक विकासका लागी खर्च गरेको पनि अध्यक्ष पाण्डेले जानकारी दिनुभयो ।
अध्यक्ष पाण्डेका अनुसार ३२९.५२ हेक्टर क्षेत्रफल फैलिएको मुलपानी सामुदायिक वनको ८० वर्षे कार्ययोजना अनुसार ८ वटा प्लटमा छुट्याइएको र अहिले पहिलो प्लटको १० वर्षको काम गरिएको छ ।
वालि चके्र ८० वर्षको हुने र ८० वर्षमा एउटा प्लटबाट १० वर्षे रुख काट्ने गरी कार्ययोजना बनाएर अगाडि बढेको उहाले बताउनुभयो । यस सामुदायिक वनबाट हाल ६१७ घरधुरीका ३ हजार १८ जना लभान्भित भएका पनि अध्यक्ष पाण्डेले जानकारी दिनुभयो ।
सचिव समीक्षा सिँजापतिले कार्यक्रम संचालन गर्नूभएको थियो भने उपाध्यक्ष प्रभुलाल मौर्यले स्वागत मन्तव्य राख्नुभएको थियो ।
